کد خبر: ۵۳۱
تاریخ شفاهی مسجد هدایت به روایت اسناد ساواک عنوان کتابی است که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی تدوین شده است.
تاریخ انتشار:۰۹:۵۵ - ۲۲ آبان ۱۳۹۵ - 2016 November 12
به گزارش خبرنگار مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان، یکی از تأکیدات ویژه رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با ائمه جماعات مساجد استان تهران که امسال در روز جهانی مسجد برگزار شد، تدوین و تبیین تاریخ مساجد و نگارش سرگذشت مساجد در طول دوران‌های مختلف بود.به همین جهت کتاب «تاریخ شفاهی مسجد هدایت» که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی تدوین شده است، را معرفی می کنیم:
 
مسجد هدایت‌ به‌ عنوان‌ یکی‌ از کانون‌های‌ مبارزه‌‌ سیاسی‌ـ مکتبی‌، سابقه‌ای‌ ممتد و مستمر در بیدارگری‌ و جنبش‌ اجتماعی‌ مردم‌ ایران‌ دارد.
 اهمیت‌ مسجد هدایت‌ به‌ واسطه‌‌ امام‌ جماعت‌ آن‌، یعنی‌ آیت‌الله سیدمحمود طالقانی‌ بوده‌ است‌. طالقانی‌ زمانی‌ امامت‌ جماعت‌ مسجد هدایت‌ را عهده‌دار شد که‌ این‌ مکان‌ تکیه‌ای‌ بیش‌ نبود و تنها در ایام‌ محرم‌ گشوده‌ و مراسم‌ سوگواری‌ در آن‌ برگزار می‌شد.
 
واقع‌ شدن‌ مسجد هدایت‌ در مجاورت‌ سینما پارک‌ در خیابان‌ استامبول‌ و نزدیکی‌ به‌ لاله‌زار که‌ یکی‌ از مراکز تجمع‌ و تفریح‌ مردم‌ آن‌ روز تهران‌ بود، از دلایل‌ انتخاب‌ این‌ مکان‌ به‌ عنوان‌ پایگاهی‌ برای‌ مبارزه‌ و آموزش‌ و اشاعه‌ فرهنگ‌ انقلابی‌ اسلامی‌ به‌شمار می‌رفت‌.
 
 آیت‌الله طالقانی‌ به‌ دلیل‌ آزاداندیشی‌ و مخاطب‌شناسی‌ و رویکرد نوگرایانه‌ در اندیشه‌ دینی‌، توانست‌ به‌ زودی‌ این‌ مکان‌ کوچک‌ را، کانون‌ توجه‌ اقشار مختلف‌ جامعه‌ به‌ ویژه‌ دانشجویان‌ و دانشگاهیان‌ قرار دهد. آزاداندیشی‌ و مخاطب‌شناسی‌ طالقانی‌ در بیت‌ زیر نهفته‌ است‌ که‌ وی‌ گفته‌ بود آن‌ را بر سردر ورودی‌ مسجد، کنار سینما نصب‌ کنند: متاع‌ کفر و دین‌، بی‌مشتری‌ نیست‌ گروهی‌ این‌، گروهی‌ آن‌ پسندند و این‌ خود عامل‌ جذب‌ بسیاری‌ از جوانان‌ گردید. هدف‌ آیت‌الله طالقانی‌ متحول‌ ساختن‌ مسجد هدایت‌ و رساندن‌ جایگاه‌ آن‌ به‌ عصر صدر اسلام‌ بود. چنان‌ که‌ خود درباره‌ی‌ مسجد پیامبر(ص‌) می‌گفت‌: «مسجد پیامبر، هم‌ مکان‌ جهاد بود، هم‌ تعلیم‌ و تربیت‌ و هم‌ مرکز رفع‌ اختلاف‌؛ فقط‌ یک‌ چیز نبود، مجلس‌ فاتحه‌ نبود.» او با چنین‌ تلقی‌ای‌ از مسجد پیامبر(ص‌)، مسجد هدایت‌ را نیز به‌ این‌ سمت‌ سوِ داد. وی‌ از نخستین‌ کسانی‌ بود که‌ با جلسات‌ تفسیر قرآن‌ خود در مسجد هدایت‌ و دعوت‌ روحانیان‌ و روشنفکران‌ دینی‌ برای‌ سخنرانی‌، پای‌ جوانان‌ را به‌ مسجد گشود و آنان‌ را با آموزه‌های‌ دینی‌ و قرآنی‌ آشنا کرد. در نبود آیت‌الله طالقانی‌، مسجد هدایت‌ مانند ده‌ها مسجد دیگری‌ بود که‌ صرفاً کارکردی‌ عبادی‌ داشتند. تنها با حضور ایشان‌ بود که‌ مسجد هدایت‌ ابعاد و ویژگی‌های‌ قرآنی‌ـ سیاسی‌ شگرفی‌ یافت‌ و مانند یک‌ مغناطیس‌، براده‌های‌ جوان‌ و دانشجو را به‌ 102خود جذب‌ می‌کرد. طالقانی‌ یکی‌ از شاخص‌ترین‌ رهبران‌ و عالمان‌ شیعی‌ نوگرا بود که‌ با الهام‌ گرفتن‌ از اندیشه‌ «بازگشت‌ به‌ قرآن‌» سیدجمال‌الدین‌ اسدآبادی‌ و شیخ‌ محمد عبده‌، قرآن‌ را به‌ متن‌ جامعه‌ آورد و با انتخاب‌ روش‌ نو در تفسیر، مسجد هدایت‌ را به‌ محوری‌ برای‌ مبارزه‌ی‌ سیاسی‌ـ مکتبی‌ علیه‌ رژیم‌ پهلوی‌ مبدل‌ ساخت‌.
 
آیت‌الله طالقانی‌ فعالیت‌ فرهنگی‌ خود را با تأسیس‌ مسجد هدایت‌ در سال‌ 1327 به‌ شکلی‌ منسجم‌ آغاز کرد. او در دهه‌ی‌ 30 با فعالیت‌ فرهنگی‌ و اجتماعی‌، انجمن‌ اسلامی‌ دانشجویان‌ را بنیان‌ نهاد و در دهه‌‌ 40 نقش‌ فرهنگی‌، اجتماعی‌ و سیاسی‌ مسجد را برجسته‌ کرد و در دهه‌ 50، با وجود رفتن‌ به‌ تبعید و زندان‌، مبارزه‌ی‌ خود را تا پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ ادامه‌ داد.
 
 بدون‌ تردید می‌توان‌ گفت‌ اگر مسجد هدایت‌ نبود، حسینیه‌‌ ارشاد هم‌ نبود. حسینیه‌ ارشاد مکمل‌ و جانشینی‌ شایسته‌ برای‌ مسجد هدایت‌ بود. نسلی‌ که‌ از مسجد هدایت‌ مبارزه‌ را آغاز کرده‌ بود، سرانجام‌ توانست‌ این‌ مبارزه‌ را در حسینیه‌ ارشاد تا پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ ادامه‌ دهد. کتاب تاریخ شفاهی مسجد هدایت‌ به‌ مطالعه‌ نقش‌ و جایگاه‌ مسجد هدایت‌ در فراز و فرودهای‌ مختلف‌ تاریخی‌ پرداخته‌ است‌. از آنجا که‌ آیت‌الله طالقانی‌ به‌ عنوان‌ محور تاریخ‌ شفاهی‌ مسجد هدایت‌، در جوار حق‌ آرمیده‌ است‌، نگارنده‌ در تدوین‌ این‌ اثر از روایات‌ شفاهی‌ بعضی‌ از دانش‌آموختگان‌ مسجد هدایت‌ بهره‌ گرفته‌ است‌ و با توجه‌ به‌ اینکه‌ طالقانی‌ چهره‌ای‌ شناخته‌ شده‌ بوده‌ و تاکنون‌ آثار مکتوب‌ بسیاری‌ از وی‌ و درباره‌ ایشان‌ منتشر شده‌ است‌، هر جا نگارنده‌ دچار کمبود و نقص‌ اطلاعات‌ بوده‌، این‌ منابع‌، خلاء موجود را در حد ممکن‌ پر کرده است‌.
 
 در سایر موارد، اسناد منتشر شده‌‌ پرونده‌‌ ساواک‌ آیت‌الله‌ طالقانی‌ و دکتر باهنر، از مجموعه‌ «یاران‌ امام‌ به‌ روایت‌ اسناد ساواک‌» سه‌ جلد اسنادی‌ که‌ مرکز بررسی‌ اسناد تاریخی‌ درباره‌ آیت‌الله‌ طالقانی‌ و فعالیت‌ ایشان‌ در مسجد هدایت‌ منتشر کرده‌ و نیز اسناد مربوط‌ به‌ دکتر باهنر و اسناد موجود در مرکز اسناد انقلاب‌ اسلامی‌، استفاده‌ شده‌ است‌.
 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: